0 Paylaşım 421 Okunma

Nötron Yıldızları (Beyaz Cüceler), Kırmızı Devler

Ölmek üzere olan bir yıldız, dev haline gelip en son enerjisini de tüketince küçülmeye başlar. Artık yıldız bir cüce halindedir. Bir yıldızın cücelik safhasında hangi hali alacağı yıldızın büyüklüğüne göre değişir. Eğer ölen yıldız güneşin en fazla 1 – 3 misli büyüklükte ise beyaz cüce haline gelir. Güneşin 1 – 5 ile 5 misli arasında bir büyüklüğe sahip ise nötron yıldızı daha da büyük ise, kara delik haline gelir. Beyaz cüce olan yıldızlar da bütün kütle çekirdekte toplandığı için çok yüksek bir yoğunluğa sahiptir. Çekirdekte oluşan basınç o denli kuvvetlidir ki burada olan maddelerin atomlarında elektron sistemi bulunmayıp yalnız çekirdekler bulunur. Bir beyaz cücenin maddesinden bir çay kaşığı kadar madde bir ton gelebilir. Samanyolu galaksisindeki yıldızların yüzde on kadarını beyaz cücelerin oluşturduğu tahmin edilmektedir. Güneşin de milyarlarca sene sonra beyaz cüce haline geleceği bilinmektedir. Eğer yıldızın büyüklüğü güneşin 1 – 3 misli oranında ise, çok daha fazla yoğunluğa sahip nötron yıldızı haline gelecektir. Bir nötron yıldızının maddesinden bir çay kaşığı kadar bir parça bir milyar ton ağırlıkta olabilmektedir. Çapı 15 kilometre olan bir nötron yıldızının yoğunluğu, çeliğin yoğunluğunun on üzeri on beş katı olarak hesap edilmektedir. Bir çay kaşığı kadar olan bu maddeyi yere bırakmak mümkün olsaydı, yeri delip geçer ve dünyanın öbür tarafından çıkıp tekrar geri gelir sonra tekrar gider ve gelirdi. Dünyayı küçültüp bir nötron yıldızı yoğunluğuna getirebilseydik dünya 150 metre çapında bir küre haline dönerdi. Dünyanın çekim gücünün yüz milyar katını bulan bu eşsiz çekim gücü nedeniyle nötron yıldızının dağları da ancak “cüce” olmaktan ileri gidemez. En fazla 3 santim kadar olacak olan bu dağlara tırmanmak da insan gücünün erişebileceği bir şey olmazdı. Bütün gök cisimlerinde olduğu gibi nötron yıldızlarında da yer sarsıntıları oluşmaktadır. Örneğin; bir nötron yıldızının dönüş hızında saniyenin milyonda biri kadar bir artma tesbit edilmiş, bu da yıldızın bir santim kadar küçüldüğü anlamına gelir. Aynı durumu dünyaya uyguladığımızı düşünürsek, bütün dünya yüzeyinin 17 metre çökmesi demektir. Böyle bir sarsıntı ile nötron yıldızının püskürttüğü enerji bir yıllık güneş ışığına denk düşer. Güneşin 4 misli büyüklükteki bir yıldızın kütlesi, güneşin ancak 80 binde biri kadar çaptaki bir cüce yıldızda toplanmıştır. Bu akıl almaz özellikleriyle nötron yıldızları kainattaki in ilginç gök cisimlerindendir.

Nötron Yıldızları (Beyaz Cüceler), Kırmızı DevlerKırmızı Devler: Yıldızın ölümü büyüme ile başlar. Milyarlarca sene süren nükleer reaksiyonlar sonucunda enerjisini tüketen yıldızın hacminde büyük bir genişleme başlar. Yıldızlarda hidrojen gazı helyuma çevrilip enerji üretecek seviyeden çıktığı için yıldızın ana çekirdeği sıkışarak büzülmeye başlar. Bu nedenle reaksiyonlar yıldızın çekirdeğinde değil çevresinde olmaya başlar. Çünkü çevresinde hala hidrojen gazı vardır. Reaksiyonların çekirdekten çevreye taşınması nedeni ile yıldız genişlemeye başlar. Yıldızın büyümesiyle birlikte yüzeyindeki sıcaklıkta düşme başlar. Bu sıcaklığı derecesine göre yıldızlar değişik renklerde ışık saçmaya başlar. Eğer sıcaklık düşükse renk kırmızıya, yüksekse maviye döner. Büyüyen yıldızlar ışıklarının rengine göre “kırmızı devler” veya “mavi devler” adıyla anılırlar. Kırmızı devlerin daha büyük olanlarına “kırmızı süper devler” denir. Kırmızı süper devler içinde, güneşten milyonlarca hatta yüz milyonlarca katı büyük olanlar bile vardır. Fakat bu büyüklük genişleme sonucu olduğu için böyle yıldızların yoğunluğu bir hayli düşüktür. Kırmızı devlerin yüzey sıcaklıkları 4 bin derecededir. Buna karşılık mavi devlerin yüzey sıcaklığı ise, çok daha fazladır. Mesela mavi ışık saçan Spisa yıldızının yüzey sıcaklığı 30 bin derecedir. Hatta X ışınlı gözlem cihazları ile yüzey sıcaklığı güneşin 40 – 50 katını geçen 200 – 300 bin derce sıcaklıklarda olan yıldızlar da bulunmaktadır. Bunları dışında kızılötesi ışın yayan, çok düşük yüzey sıcaklığında “soğuk” yıldızlar da vardır ki bunları görmek bizim için imkansızdır. Böyle yıldızlar ancak kızılötesi radyasyon yayan özel cihazlar yardımı ile bulunabilmektedirler.

Tüm yasal hakları saklıdır!

İlginizi Çekebilecek Yazılar

Türk Anonim Şiiri ve Türkü
Edebiyat, Şiir
1127 paylaşım4985 okunma

Türk Anonim Şiiri ve Türkü

Kriyus Dijital - Eyl 15, 2016

Anonim şiirin, değişik rivayetlerle kendi kendini yenileme kaidesi veya geleneği, Pilvene ile ilgili destanlarda görüldüğü gibi, Estergon üzerine söylenen ve "Estergon dediğin su…

Anonim Şiirimizde ve Türkülerde Görülenler
Edebiyat
14 paylaşım183 okunma

Anonim Şiirimizde ve Türkülerde Görülenler

Kriyus Dijital - Eyl 08, 2016

Yaşanan anonim şiirimizde görülen gelişme veya rivayetler yolu ile çoğalma geleneğini, Plevne savaşından kaynaklanan Plevne veya Osman Gazi destanı zaman akışı içinde ve…

Türk Kültüründe Anonim Şiir
Edebiyat
7 paylaşım225 okunma

Türk Kültüründe Anonim Şiir

Kriyus Dijital - Eyl 08, 2016

Birçok şiirde zeybek tipine dayanan bir kahramanlık havası vardır. Şu örnekle açıklamaya çalışalım. "Bineğidim kır atımın üstüne, Alayıdım da martinimi destime, Beş yüz…

Yorum Yap

Email adresiniz yayınlanmıyacaktır.

Benzer Kategoriden Yazılar