0 Shares 18 Views

Edebiyat Notları: Türk Anonim Şiiri

Birçok şiirde zeybek tipine dayanan bir kahramanlık havası vardır. Şu örnekle açıklamaya çalışalım. “Bineğidim kır atımın üstüne, Alayıdım da martinimi destime, Beş yüz atlı olsa gelmez üstüme, Beypazarıdır mekanımız ilimiz, Kim ne bilir nerede kalır ölümüz.

Görünüşte Beypazarı yöresine bağlı olan bu şiir, iç yapısını kuran duygu ve düşüncelerle bunları harekete getiren At ve martin gibi motifler Türk gencinin tarihi karakterine bağlıdır. Bu karakterin izleri Divan-ı Lügat it Türk‘de ki koşmalar, Dede Korkut destanında ki soylamalarından gelmektedir.

Kırım’dan gelirim adım Sinan’dır, Kılıcımın suyu kandır, dumuandır, Haber geldi Macar Tuna’yı aşmış, Haddin bildirmeye ahdim yamandır.

Bu şiirde de, Türk milletini tarihine şekil ve yön veren, kendine güven duygusu, meydan okuma, cesaret, bunların yanı sıra sınırsız bir hareketle Türk milletinin seciyesi sergilenmektedir. Bu gibi şiirlerde, milletin tarihi konuşmaktadır. Bu mantığa yükselen şiir, mahallilik sınırlarını aşarak, milli bir hüviyet kazanır. Böylece kişisel tutkuları ifade eden şiir, onu ören malzeme, motif ve hitap alanı ile yörenin çemberini aşarak, bunun üstünde, milletin karakterini çizen boyutlara ulaşmıştır.

Edebiyat Notları: Türk Anonim Şiiri

Milli yapımız, sadece tarihi olayları işleyen şiirlerde değil, bir ayrılığı, bir gurbet hayatını, bir eşkıya olayını işleyen şiirler de, bir manide, bir ağıtta tablolaşır. Bu tablo içinde yer alan motifler, değişik hayat unsurları, bunların arkasında ki tutku ve davranışlar, genelde milli seciyenin yaşattığı anonim kültür birikimden beslenir. Milletin benliği sadece tarihe bağlı olaylar içinde sergilenmez. Bu olayların arkasında, gündelik hayatımıza süreklilik kazandıran tutkular, karşılıklı ilişkilere dayalı davranışlar, bunların bütünlüğünü ifade eden hayat şekli, asıl tarih olayını hazırlayan aktivite sergilenir. Birçok anonim şiirde, bu aktiviteye intikal etmiş olaylar çok zaman milli hayattan bir trajik tabloyu çizerler.

Birçok türküde olduğu gibi Eğin türküsünün bir kıtasında da trajik bir iç dünyadan sesler vardır. “Ağam sen gideli yedi yıl oldu, Diktiğin ağaçlar meyveye döndü, Seninle gidenler sılaya döndü, Tel gel ağam tez gel bayram geliyor, Eller sevdiğine allar alıyor.

Eğin türküsünden alınan bu kıtada bir özlem terennüm ediliyor. Bu özlem ise 7 yıllık bir ayrılıktan kaynaklanmaktadır. Şiiri terennüm eden kendi duyguları içinde, devlet düzeninin oluşturduğu bir sistemi sergiliyor. Sevgili, ya yedi yıl süren askerliğe gitmiştir, ya da yedi yıl devam eden bir gurbet hayatı yaşamaktadır. Her iki halde de Türk toplumunun içinde bulunduğu düzen verilmektedir. Şiirde duyguların ifadesine sebep olan ayrılık, toplum hayatımızda her dönemde görülen bir haldir. Bu yaşayış şeklini anlatan şiir, toplum geleneğimizin kurumlarından olan Bayramı ve ve bu vesile ile sevgi ve mutluluğu ifade eden “Allar almak” gibi, folklor özelliği olan kavram ve davranışı, şiire anlam kazandıran motifler olarak kabul edilir. Şiirde ki duyguya bütünlük kazandırmıştır. Bu anlayışla incelediğimiz anonim şiirimizin değerlendirilmesi, bizi bazı sonuçlara götürür.

Edebiyat Notları: Türk Anonim Şiiri

1. Yaşayan şiirler kendi kendini yenileyen bir geleneğin ürünüdür,

2. Bu şiir, tarih akışı içinde edebi geleneği yaşatan kültür birikiminden kaynaklanmıştır,

3. Yaşayan her şiir, kişisel tutkuların ve yerel malzemenin bir potada yoğrulması ile özellik kazanmıştır,

4. Kaynakta ferdi ve yöresel bir olaya, bir tutkuya bağlı olmasına rağmen toplumun hayat anlayışını, psikolojik yönünü, düşünce yapısını sergiler.

Kaynaklar bahsinde de görüldüğü gibi, anonim şiir, geniş illere dağılmış Türk toplumunun hayat seyri içinde, süreklilik göstererek, bugünkü sonuca ulaşmıştır. Bu potansiyel içinde, her devrin duygu, düşünce ve geleneğinden kalma motifler, değişik unsurlar, hatta bugünkü Türk toplumunun varlığını hazırlayan hayat mücadelesinden davranışlar, milli sınırlar dışında kalmış ülkelerden renkler, değişik tablolar bir bütün halinde, bu şiire edebi bir özellik kazandırmıştır.

Tüm yasal hakları saklıdır!

You may be interested

Türk Anonim Şiiri ve Türkü
Edebiyat, Şiir
1127 shares4282 views

Türk Anonim Şiiri ve Türkü

Kriyus Dijital - Eyl 15, 2016

Anonim şiirin, değişik rivayetlerle kendi kendini yenileme kaidesi veya geleneği, Pilvene ile ilgili destanlarda görüldüğü gibi, Estergon üzerine söylenen ve "Estergon dediğin su…

Anonim Şiirimizde (Türkü) Görülen Gelişme
Edebiyat
0 shares39 views

Anonim Şiirimizde (Türkü) Görülen Gelişme

Kriyus Dijital - Eyl 08, 2016

Yaşanan anonim şiirimizde görülen gelişme veya rivayetler yolu ile çoğalma geleneğini, Plevne savaşından kaynaklanan Plevne veya Osman Gazi destanı zaman akışı içinde ve…

Işıklama ve Işığın Nitelikleri
Fotoğrafçılık
0 shares17 views

Işıklama ve Işığın Nitelikleri

Kriyus Dijital - Eyl 08, 2016

Işıklama: Işık olmazsa cisimleri göremeyiz ve böylelikle, fotoğraf makinesi de göze benzediğine göre, makinenin herhangi bir görüntüyü saptaması için ışığa ihtiyacı vardır. Gün ışığının…

Yorum Yap

Email adresiniz yayınlanmıyacaktır.

Most from this category