0 Shares 38 Views

Anonim Şiirimizde (Türkü) Görülen Gelişme

Yaşanan anonim şiirimizde görülen gelişme veya rivayetler yolu ile çoğalma geleneğini, Plevne savaşından kaynaklanan Plevne veya Osman Gazi destanı zaman akışı içinde ve Anadolu’nun değişik yörelerinde yeni yeni türkülerin türeyip gelişmesine zemin hazırlamıştır. Osman Paşa (Plevne) destanından alınan tema ve ruh, meşhur Kozanoğlunun kişiliğine aktarılmış ve onun şahsında yeni bir türkü şeklinde ve Plevne destanına çok yakın ayrıntılar içinde ifade edilmiştir.

Bugün anonim edebiyatta yaşayan her şiirin, verilen örneklerde görüldüğü gibi, birden ziyade rivayeti değişik yörelerde söylenir. Şiirin bu şekilde yaşayıp gelişmesini hazırlayan ondaki teessür ve tahassüstür. Bu duygularla yaşayan bir şiir, başka bir yörede, yeni bir olayın tahrik ettiği duyguların ifadesi için vasıta olur. Böylece yeni yeni türküler, şiirler dizilir. Şiiri hazırlayan olayın heyecan şiddetine uygun olarak, toplumun bedii hayatında muhit edinir. Şiirler (türküler) daha çok milli ananelerin köklü olduğu yörelerde daha çok gelişir ve yayılırlar. Bir şiir anonimleşirken, toplumun manevi kültürü, bu kültüre dayanan motif ve unsurlarla örüldüklerinden, milletimizin, toplumumuzun karakteri, ruhi davranışları sergilenir. Bu sebepledir ki anonim şiirde, folklor malzemesi gibi bir yerden bir yere giderken kişisel tutkuların yanı sıra, insani vasıflar kazanır. Götürüldüğü yörelerden değişik renkler alır. Bir bakıma gittiği yerin malı olur. Böylece şiiri kuran isimler, teşbihler, motifler, hatta tabiat unsurları, her muhitte az çok değişikliğe uğrar. Böylece, şiir çıkış yerini kaybederek götürüldüğü yerin ürünü haline gelir. Aydın yöresinde söylenen bir zeybek türküsünde bu değişmeyi anlamak mümkündür:

Anonim Şiirimizde Görülen Gelişme

Şu Aydın’ın ortasında kahveler, İçer içer sarhoş olur efeler.

Aynı türkü Sille’ye götürülmüş ve bazı değişikliklere uğratılarak o yörenin türküsü haline getirilmiştir.

Sille’nin ortasında kahveler, İçer içer sarhoş olur efeler.

Şiirde görülen bu adapte olma kaidesini köy muhitinden, şehir muhitine götürülen şiirlerin veya türkülerin bünyesinde de görülür. Bir köy muhitinden alınmış şu türküde, köy hayatı ile ilgili unsurlar yer almaktadır.

Meşeli de dağlar meşeli, Altına kilim döşeli, ,Kul oldum, kebap oldum, Senin sevgine düşeli.

Aynı türkü şehir muhitine götürülmüş ve o muhitte, muhitin özelliğini yansıtan unsurlarla yeniden kurulmuştur.

Havuzum dört köşeli, İçi mermer döşeli, Eridim helak oldum, Senin aşkına düşeli.

Anonim şiirimizde bir kaide halinde görülen kendi kendini yenileme ve yeniden türeme şeklinin açık örneği “Burçak tarlası” isimli türküde de görülür. Değişik derlemelerde ve değişik antolojilerde bu şiirin farklı şekillerini de görebiliriz. Bu tür türeme ve rivayetlerde, bazen şiirin birkaç kıtası, motif ve ayrıntılarla birbirlerine yaklaştıkları halde, birkaç kıtası, birbirinden tamamen farklı kuruluş şekli taşır. Bu hal biraz da şiiri veya türküyü yeniden terennüm eden ferdin yaratma gücünden gelmektedir.

Bu bahiste örnek olarak aldığımız birkaç metinden de anlaşıldığı gibi, anonim şiirimiz sürekli olarak kendi kendini yenilemektedir. Bu gelişme şekli, anonim edebiyatımızda yer alan türler için genel bir kuraldır. Bu kural içinde, anonim şiirimiz Türk milletinin ruhi ve fikri anlayışını kendi iç bünyesinde yoğurarak, Türk milletinin tarih içinde oluşagelen milli kişiliğini sergiler. Bu sergilemenin arkasında bazen bir isyan, bazen bir yükseliş, bazen de bir savunma mantığı yatar. Bu özelliği içinde anonim şiirimizin iç içe iki yönlü intişar sahası vardır.

Kaynakta, her şiir bir yörenin malıdır. O yörenin geleneğinden, ekonomik hayatından, coğrafi özelliklerinden izler taşır. Ege yöresinin birçok şiirinde zeybek tipinin kişiliğine dayanan bir kahramanlık, bir yiğitlik havası vardır. Ege yöresinin türküleri bu konuda çok meşhur ve önemlidir. Sadece milli şiirimizin gelişmesi için bile yeterli görülebilir.

Tüm hakları saklıdır!

You may be interested

Türk Anonim Şiiri ve Türkü
Edebiyat, Şiir
1127 shares4282 views

Türk Anonim Şiiri ve Türkü

Kriyus Dijital - Eyl 15, 2016

Anonim şiirin, değişik rivayetlerle kendi kendini yenileme kaidesi veya geleneği, Pilvene ile ilgili destanlarda görüldüğü gibi, Estergon üzerine söylenen ve "Estergon dediğin su…

Edebiyat Notları: Türk Anonim Şiiri
Edebiyat
0 shares17 views

Edebiyat Notları: Türk Anonim Şiiri

Kriyus Dijital - Eyl 08, 2016

Birçok şiirde zeybek tipine dayanan bir kahramanlık havası vardır. Şu örnekle açıklamaya çalışalım. "Bineğidim kır atımın üstüne, Alayıdım da martinimi destime, Beş yüz…

Işıklama ve Işığın Nitelikleri
Fotoğrafçılık
0 shares17 views

Işıklama ve Işığın Nitelikleri

Kriyus Dijital - Eyl 08, 2016

Işıklama: Işık olmazsa cisimleri göremeyiz ve böylelikle, fotoğraf makinesi de göze benzediğine göre, makinenin herhangi bir görüntüyü saptaması için ışığa ihtiyacı vardır. Gün ışığının…

Yorum Yap

Email adresiniz yayınlanmıyacaktır.

Most from this category